Nieuwe wet Mahdi-Demon: gedwongen opnames voor verslaafden.

Het onveiligheidsgevoel bij Vlamingen staat op hoogste peil in 20 jaar. Cd&v wil werk maken van meer mogelijkheden voor burgemeesters om op te treden tegen ernstige overlast en onveiligheid.

 

Een nieuwe overlastwet en sterke, lokale veiligheidscellen moeten ervoor zorgen dat burgemeesters kordater kunnen optreden tegen openbare overlast zodat alle inwoners zich veilig voelen op straat.  Meest in het oog springende maatregel: burgemeesters moeten personen die voor overlast zorgen, zoals onder meer drugsverslaafden, van straat kunnen halen, tijdelijk vasthouden en nadien gedwongen laten opnemen.   

Overlast, straatgeweld, drugsproblematieken en verslavingen: de zorgen over veiligheid nemen overal toe, zowel in grote steden als in kleinere gemeenten. Sinds 2018 stijgt het onveiligheidsgevoel systematisch en zit het volgens de Veiligheidsmonitor 2024 opnieuw op het niveau van 2004. Naast criminaliteit (diefstal, inbraak, geweld), te weinig politie op straat en een verloederde omgeving (vervallen gebouwen, vuil op straat, onvoldoende verlichting), is openbare overlast (vechtpartijen, drugsgebruik) een van de hoofdredenen van dit onveiligheidsgevoel. 

Burgemeesters beschikken reeds over een aantal instrumenten zoals GAS-boetes, een plaatsverbod, huisarresten, elementen van bestuurlijke handhaving, het inzetten van private bewaking of camerabewaking, maar deze schieten in de praktijk nog te vaak tekort. Daarom lanceert cd&v enkele concrete voorstellen die lokale besturen, in het bijzonder burgemeesters, meer slagkracht geven in de aanpak van onveiligheid in de gemeenten. De strijd tegen openbare overlast is daarbij prioritair.  

Burgemeesters kijken soms met lede ogen toe hoe overlastbezorgers voor een onveiligheidsgevoel zorgen

Cd&v-voorzitter Sammy Mahdi: Cd&v-voorzitter Sammy Mahdi: “Onveiligheid en zware overlast zijn al lang geen exclusieve problemen meer voor Brussel of Antwerpen. We hebben nog niet zo lang geleden allemaal beelden gezien van drugszombies op straat in verschillende Vlaamse gemeenten. We kennen ook allemaal het fenomeen van daklozen die soms mensen lastigvallen of geesteszieken die op straat ronddwalen. Geen enkele gemeente is immuun. Burgemeesters kijken soms met lede ogen toe hoe overlastbezorgers voor een onveiligheidsgevoel zorgen. Nochtans zijn burgemeesters bij uitstek de personen die de probleemwijken –en gevallen het beste kennen. Zij moeten sterker kunnen ingrijpen.”   

 

Wet Mahdi-Demon

• Met de nieuwe wet Mahdi-Demon wordt het mogelijk voor burgemeesters om onder meer drugsverslaafden van straat te halen en gedwongen op te nemen. Een burgemeester kan iemand minstens 12 uur bestuurlijk laten aanhouden en, na toetsing door een vrederechter, een maand lang gedwongen laten opnemen in een daartoe voorziene zorginstelling. 
• Het gaat om personen zonder vaste verblijfplaats, die te kampen hebben met verschillende problematieken zoals drugs- en alcoholverslaving of psychische problemen, en die herhaaldelijk voor overlast en een verstoring van de openbare orde zorgen. Ze dwalen rond, vallen soms anderen lastig en zorgen voor een onveiligheidsgevoel in sommige buurten. Ze brengen niet enkel andere mensen in gevaar, maar ook zichzelf.
• Tegelijkertijd stelt men vast dat een deel van deze groep mensen die overlast veroorzaken, alle aangeboden hulp blijft weigeren, waardoor noch hun persoonlijke situatie verbetert, noch het onveiligheidsgevoel voor anderen. 
• Tijdens de federale regeringsonderhandelingen vroeg onze partij bij monde van burgemeester Kris De Clercq van Roeselare reeds om burgemeesters meer bevoegdheden te geven in de strijd tegen drugs, kleine criminaliteit en andere vormen van overlast die voor een onveiligheidsgevoel zorgen. 

Met dit voorstel legt cd&v nu zelf een concrete piste neer in het parlement.  

Federaal parlementslid Franky Demon, indiener van het voorstel, licht toe: “In Nederland kunnen burgemeesters mensen naar een zorginstelling verwijzen bij problematische overlast. Daar heeft de burgemeester bestuurlijke macht over individuen, om mensen zich gedwongen te laten helpen. Dat moet hier ook kunnen, weliswaar met de correcte juridische omkadering, samenwerking en rechterlijke toetsing. Als aan enkele voorwaarden voldaan is, moet een burgemeester iemand tijdelijk gedwongen kunnen laten opnemen.” 

We moeten durven ingrijpen niet om hen te straffen, maar om te beschermen

Demon voegt toe dat het vertrekpunt steeds bescherming is: “Achter elk geval van overlast zit vaak een mens die de weg kwijt is. We moeten durven ingrijpen niet om hen te straffen, maar om te beschermen. Zowel tegen anderen als tegen zichzelf.”  

 

 

Integrale aanpak van overlast  

Dit voorstel kadert in een bredere aanpak van overlast die onze gemeenten moeten kunnen voeren zodat inwoners zich veiliger voelen. Cd&v wil sterke lokale veiligheidscellen in élke Vlaamse gemeente in de strijd tegen overlast. De partij stelt voor om in elke gemeente of politiezone een LIVC-O, Lokale Integrale Veiligheidscel Overlast, op te richten. Die veiligheidscel, onder leiding van de burgemeester, gaat over overlast en samenlevingsproblemen zoals jeugdcriminaliteit, drugs- en nachtoverlast, of structurele problemen in de publieke ruimte.   

De zogeheten LIVC-O brengt alle relevante diensten samen: van politie tot OCMW, jeugddienst, welzijn, onderwijs, VDAB, sportclubs en straathoekwerkers om informatie te delen, problemen van overlast sneller te detecteren en samen oplossingen te zoeken. 

De aanpak van overlast vraagt meer dan politie alleen

Kris Declercq, Vlaams parlementslid en burgemeester van Roeselare: “Het is precies de kracht van het lokale bestuur om actoren samen te brengen, signalen te delen en vroegtijdig in te grijpen voor situaties kunnen escaleren.”  

 

Samenwerken voor veiligere buurten

Cd&v wil met sterke lokale veiligheidscellen komaf maken met versnippering in het veiligheidsbeleid. Eén geïntegreerde veiligheidsketen (van preventie tot opvolging) waarin lokale besturen, politie en hulpverlening samenwerken met één doel: veiligere buurten en meer leefbare gemeenten voor iedereen. “We willen dat burgemeesters opnieuw greep krijgen op wat in hun straten gebeurt, met duidelijke bevoegdheden, juridische rugdekking en structurele samenwerking tussen politie, OCMW, welzijn en scholen. De onveiligheid moet stoppen. Een veilige buurt zou een basisrecht moeten zijn en het is de absolute kerntaak van de overheid om haar burgers te beschermen”, besluit Kris Declercq.   

Dit zijn de eerste initiatieven in een reeks van vele initiatieven die cd&v in de volgende maanden zal lanceren.  Recent gaf cd&v tijdens haar Burgemeesterstop de aftrap van wat voor cd&v "het jaar van de veiligheid” moet worden. De partij zal een jaar lang voorstellen lanceren en maatregelen nemen die zorgen voor meer veiligheid voor de Vlamingen.

 

Daarmee maakt cd&v van lokale veiligheid een absolute topprioriteit van dit politieke werkjaar.